Bilgisayar E-İmzayı Görmüyor: Java, AKİS ve E-İmza Sorun Giderme Rehberi

Kısa cevap: "Bilgisayarım e-imzayı görmüyor" diyerek bizi arayan müşterilerin büyük bölümünde sorun tokende değil. İki yazılım eksik oluyor: imza atacağınız uygulamanın istediği Java sürümü ve AKİS akıllı kart yazılımı. İkisini kurup bilgisayarı yeniden başlattığınızda sorun genellikle kapanıyor. Kalan durumlarda sıra USB bağlantısına, güncel olmayan imzalama yazılımına ve PIN sorunlarına geliyor. Aşağıdaki belirti-çözüm tablosu en sık karşılaşılan durumları kapsar. Bizden aldığınız e-imzalarda kurulum ve sorun giderme desteği ücretsizdir: hafta içi 09:00 – 18:30 arasında 0264 777 11 45.

Bu rehber, e-imzanızı ilk kez kurarken veya çalışan bir kurulum bozulduğunda başvurabileceğiniz bir sorun giderme kaynağıdır. Belirtinizi tablodan bulup ilgili başlığa geçebilirsiniz.

Hızlı tanı: belirtiye göre nereye bakmalı?

"Bilgisayarım e-imzayı görmüyor" — ilk bakılacak iki şey

Telefonla bize gelen soruların birinci sırasında bu var: müşteri bir uygulamada (UYAP, e-Devlet, GİB portalı, kurum içi bir program) imza atmak istiyor, token takılı, ışığı da yanıyor — ama uygulama e-imzayı görmüyor. Kontrol ettiğimizde neredeyse her seferinde aynı iki eksik çıkıyor:

1. İmza atılacak uygulamanın istediği Java kurulu değil. Hangi Java'nın gerektiği uygulamaya göre değişir; aşağıda ayrı başlık var.
2. AKİS akıllı kart yazılımı kurulu değil. Sattığımız Ayyıldız tokenlar AKİS kartı kullanır. Bu yazılım olmadan işletim sistemi tokenı bir USB aygıt olarak görür ama içindeki sertifikaya erişemez — uygulamanın imza listesi bu yüzden boş gelir.

Eksik olanı kurduktan sonra bilgisayarı yeniden başlatmak şart. Bu adım atlandığı için "kurdum ama olmadı" diyen çok müşteri oluyor: kart servisinin çalışmaya başlaması ve uygulamanın Java'yı görmesi yeniden başlatmadan sonra oturur.

Doğru sıra şudur:

AKİS'i kurun → uygulamanın istediği Java'yı kurun → bilgisayarı yeniden başlatın → tokenı takın → uygulamayı açın.

Bu üçünü yaptıktan sonra hâlâ görünmüyorsa, aşağıdaki başlıklarla belirtiye göre daraltabilirsiniz. Takılırsanız bizi arayın: hafta içi 09:00 – 18:30 arasında 0264 777 11 45. Bizden aldığınız e-imzalarda bu destek ücretsizdir.

AKİS kurulu mu, nasıl anlarım ve nereden kurarım?

AKİS, TÜBİTAK BİLGEM tarafından geliştirilen akıllı kart arayüz yazılımıdır. Türkiye'de kullanılan nitelikli elektronik sertifika tokenlarının büyük bölümü — bizden aldığınız Ayyıldız tokenlar dahil — bu arayüz üzerinden okunur.

Kurulu mu, nasıl anlarım? AKİS kurulduğunda bilgisayara AKİS Kart İzleme Aracı da gelir. Başlat menüsünde bu aracı bulamıyorsanız AKİS kurulu değildir. Araç varsa açın ve tokenı takın — bu, sorunu ikiye bölen en hızlı testtir:

• Araç kartı görüyor ve sertifikanızı listeliyorsa: sorun kart tarafında değildir. İmza atacağınız uygulamada veya Java'dadır; bir sonraki başlığa geçin.
• Araç kartı görmüyorsa: sorun kart ve okuyucu katmanındadır. USB girişini değiştirin, kart yazılımını mimariye uygun sürümüyle yeniden kurun, bilgisayarı yeniden başlatın.

Nereden kurulur? Biz Kamu SM'nin sürücü yükleme servisini kullanıyoruz (kamusm.bilgem.tubitak.gov.tr). Servis işletim sisteminizi, kart okuyucu ve kart modelinizi sorar; seçimleri doğru yaptığınızda size uygun kurulum paketini verir. Hangi seçenekleri işaretlemeniz gerektiğini bilmiyorsanız telefonda birlikte yapalım.

Kritik nokta — mimari uyumu: 64 bit Windows'a 64 bit, 32 bit Windows'a 32 bit paket kurulur. Yanlış mimari seçildiğinde kurulum sorunsuz tamamlanır, hata da vermez, ama kart hiç görünmez. "Kurdum, yine olmadı" vakalarının bir bölümü tam olarak budur. Windows'ta sistem türünüzü Ayarlar → Sistem → Hakkında → Sistem türü satırından görebilirsiniz.

Kart yazılımını arama sonuçlarına düşen dosya paylaşım sitelerinden indirmeyin. Bu yazılım, imza anahtarınıza erişen bir bileşendir; yalnızca resmî kaynaktan kurulmalıdır.

Uygulamaya göre hangi Java gerekiyor?

Burada tek bir doğru cevap yok ve internetteki rehberlerin çoğu bu yüzden yanıltıyor: gereken Java sürümü, imza atacağınız uygulamaya göre değişir. Bir kurumun portalı belirli bir sürümü şart koşarken bir başkası daha yenisini ister; bazı uygulamalar 32 bit Java ile çalışır, bazıları 64 bit.

Bu yüzden biz sürüm numarası ezberlemiyoruz, şu sırayı izliyoruz:

1. Nerede imza atacağınızı öğreniyoruz: UYAP, e-Devlet, GİB portalı, kurumunuzun kendi programı...
2. O uygulamanın kendi yardım veya kurulum sayfasındaki Java şartını okuyoruz. Gereken sürümü uygulamanın sahibi belirler.
3. Belirtilen sürümü doğru mimariyle kuruyoruz.
4. Bilgisayarı yeniden başlatıp bir test imzası atıyoruz.

En sık görülen tuzak: Bilgisayarda Java zaten vardır — ama uygulamanın istediğinden farklı bir sürüm ya da farklı mimaridir. "Java kurulu, neden çalışmıyor?" sorusunun cevabı genellikle bu. Bir bilgisayarda birden fazla Java bulunabilir; önemli olan uygulamanın kullandığı Java'nın uygun olmasıdır.

Bununla uğraşmak istemiyorsanız bizi arayın, nerede imza atacağınızı söyleyin: doğru sürümü uzaktan bağlantıyla biz kurarız.

Kuruluma başlamadan önce neler gerekir?

• Bilgisayarınızın işletim sistemini bilin (Windows sürümü veya macOS sürümü).
• Sistem türünü (32 bit / 64 bit) not edin. Kart yazılımı ve Java bu bilgiye göre seçilir; yanlış mimari, kurulumun hata vermeden çalışmamasına yol açar.
• Nerede imza atacağınızı belirleyin. Gereken Java sürümünü bu belirler.
• Kurulum için yönetici (admin) yetkisi gerekir. Şirket bilgisayarındaysanız bilgi işlem biriminizle görüşün — en sık karşılaştığımız engel budur.
• PIN kodunuzu hazır bulundurun.
• Mümkünse kurulumu, tokenı doğrudan takabileceğiniz bir bilgisayarda yapın.

E-imza kurulumu adım adım nasıl yapılır?

1. AKİS kart yazılımını kurun. Kamu SM sürücü yükleme servisinden, işletim sisteminize ve mimarinize uygun paketi seçin.
2. Uygulamanın istediği Java'yı kurun. İmza atacağınız uygulama belirli bir Java sürümü şart koşuyorsa onu, doğru mimariyle kurun.
3. Bilgisayarı yeniden başlatın. Bu adımı atlamayın; eksikleri kurduktan sonra en sık yapılan hata budur.
4. Tokenı takın. USB tokenı bilgisayara doğrudan takın; mümkünse USB çoklayıcı (hub) kullanmayın.
5. İmzalama yazılımını kurun. Belgeleri imzalayacağınız yazılımı yükleyin.
6. Sertifikayı doğrulayın. Yazılımda sertifikanızın adınızla ve doğru geçerlilik tarihiyle göründüğünü kontrol edin.
7. Test imzası atın. Örnek bir belgeyi imzalayın ve imzayı doğrulayın. Bu adımı atlamayın — sorun varsa acil bir işin ortasında değil, şimdi öğrenmek istersiniz.

Şubemizden teslim alırken isterseniz kurulumu birlikte yapabiliriz. Kargo ile aldıysanız telefonla veya uzaktan bağlantıyla destek veriyoruz; ikisi de ücretsizdir.

Token tanınmıyor: ne yapmalıyım?

Önce AKİS Kart İzleme Aracı'nı açıp kartın görünüp görünmediğine bakın (yukarıdaki başlık). Araç kartı görüyorsa sorun token tarafında değil, uygulama veya Java tarafındadır. Araç kartı görmüyorsa ya da araç bilgisayarda hiç yoksa sırayla deneyin:

1. Farklı bir USB girişi deneyin. Masaüstü bilgisayarlarda ön panel yerine arka girişler daha kararlıdır.
2. Çoklayıcıyı (hub) devreden çıkarın. Tokenı doğrudan bilgisayara takın.
3. Token ışığını kontrol edin. Işık hiç yanmıyorsa fiziksel arıza olabilir.
4. AKİS kart yazılımını kaldırıp mimariye uygun sürümüyle yeniden kurun, ardından bilgisayarı yeniden başlatın.
5. Başka bir bilgisayarda deneyin. Orada çalışıyorsa sorun bilgisayarınızda, çalışmıyorsa tokendadır.

Beşinci adımda da tanınmıyorsa bizi arayın; tokenı şubede test eder, arızalıysa garanti kapsamında değerlendiririz.

Sertifika görünmüyor: neden?

• Token takılıyken imzalama yazılımını kapatıp yeniden başlatın. Yazılım sertifika listesini açılışta okur.
• Liste tamamen boşsa büyük olasılıkla AKİS kart yazılımı kurulu değil; yukarıdaki başlıktan kontrol edin.
• Yazılımın güncel sürümde olduğundan emin olun.
• Listede sertifika görünüyor ama "süresi dolmuş" yazıyorsa yenileme zamanı gelmiştir: E-İmza Yenileme Rehberi.
• Birden fazla sertifika görünüyorsa doğru olanı seçtiğinizden emin olun; eski ve yeni sertifika bir süre birlikte görünebilir.

İmzalama yazılımı açılmıyor

• Yazılımın güncel sürümünü kurun.
• Java gereksinimini kontrol edin. İmzalama yazılımlarının önemli bölümü Java ile çalışır. Yazılım hiç açılmıyor, açılıp hemen kapanıyor ya da imza penceresi boş geliyorsa ilk şüpheli eksik veya yanlış mimarideki Java'dır — yukarıdaki "Uygulamaya göre hangi Java gerekiyor?" başlığına bakın.
• Güvenlik yazılımınızı kontrol edin. Antivirüs ve kurumsal güvenlik yazılımları imzalama uygulamalarını zaman zaman engeller; yazılımı istisna listesine eklemek gerekebilir.
• Kurumsal bilgisayarlarda grup ilkeleri kurulumu engelleyebilir; bilgi işlem biriminizle görüşün.

PIN hatası ve bloke: ne yapmalıyım?

Emin değilseniz PIN'i tahmin etmeye devam etmeyin. Art arda hatalı deneme tokenı kilitler.

• Kilitlenen token, kurulum sırasında size verilen PUK kodu ile açılır.
• PUK kodunuz yoksa veya PUK da bloke olduysa sertifikanın yeniden üretilmesi gerekebilir.
• PIN ve PUK kodlarınızı kimseyle paylaşmayın, tokenın üzerine yazmayın. Sertifika sizin adınıza üretildiği için imzanın hukuki sorumluluğu size aittir.

Durumunuzu telefonda birlikte tespit edip, varsa maliyetini net olarak söyleyebiliriz. Kayıp, çalınma ve bloke durumlarının tamamı için E-İmza Kaybolursa veya PIN Bloke Olursa yazımıza bakın.

e-Devlet'te e-imza ile giriş yapamıyorum

e-Devlet Kapısı nitelikli elektronik imza ile girişi destekler. Çalışmıyorsa:

• Tarayıcınızın güncel olduğundan emin olun.
• e-Devlet'in istediği imzalama bileşeninin kurulu olduğunu kontrol edin.
• Tarayıcıyı tamamen kapatın, tokenı çıkarıp yeniden takın, tarayıcıyı yeniden açın.
• Farklı bir tarayıcı deneyin; bazı bileşenler belirli tarayıcılarda daha kararlı çalışır.

UYAP'ta e-imza çalışmıyor

Avukatlar için en kritik başlık. UYAP tarafında sorun yaşıyorsanız:

• UYAP'ın istediği imzalama bileşeninin güncel sürümünün kurulu olduğunu doğrulayın.
• Tarayıcı eklentisinin etkin olduğundan emin olun.
• Token takılı değilken siteye girip sonra takmak sorun çıkarabilir; tokenı takılı hâlde tarayıcıyı açın.
• Duruşma veya süre dolan bir iş öncesinde kurulumu önceden test edin.

UYAP'a özel ayrıntılar için Avukatlar İçin E-İmza ve UYAP rehberimize bakın.

e-Fatura veya GİB portalında imza kabul edilmiyor

Burada genellikle sorun teknik değil, yanlış ürün kullanılmasıdır:

• Tüzel kişiler (limited, anonim şirketler) GİB e-Belge süreçlerinde mali mühür (e-mühür) kullanır.
• Şahıs firmaları kendi adlarına aldıkları nitelikli e-imza ile işlem yapabilir.

Elinizdeki ürün ile yapmak istediğiniz işlem uyuşmuyorsa hiçbir kurulum adımı sorunu çözmez. Hangisine ihtiyacınız olduğunu mali müşavirinizle teyit edin; ürün tarafında biz yönlendirebiliriz.

Dün çalışıyordu, bugün çalışmıyor

En sık nedeni bir güncellemedir:

• İşletim sistemi güncellemesi sonrası sürücü veya imzalama yazılımının yeniden başlatılması, bazen yeniden kurulması gerekebilir.
• Tarayıcı güncellemesi eklentiyi devre dışı bırakmış olabilir; eklenti listesini kontrol edin.
• Yazılım güncellemesi sonrası ayarların sıfırlanmış olma ihtimali vardır.

Sıralama önerimiz: önce bilgisayarı yeniden başlatın, sonra tokenı yeniden takın, sonra yazılımı güncelleyin, sonra sürücüyü yeniden kurun.

E-imza Mac veya Linux'ta çalışır mı?

Bu, kullandığınız token modeline ve imzalama yazılımına bağlıdır. Her token her işletim sisteminde aynı düzeyde desteklenmiyor.

Bu yüzden satın almadan önce işletim sisteminizi bize söylemenizi öneriyoruz; uyumluluğu birlikte kontrol edip size uygun olanı veriyoruz. Kurulumdan sonra "çalışmıyor" durumuyla karşılaşmamanın en kolay yolu bu.

Token arızası ve garanti

Token ışığı hiç yanmıyorsa, fiziksel hasar varsa veya farklı bilgisayarlarda da tanınmıyorsa cihaz arızalı olabilir. Bizden aldığınız kart okuyucular garanti kapsamındadır; şubeye getirin ya da bizi arayın, süreci birlikte yürütelim.

Tokenın içindeki sertifika ile cihazın kendisi ayrı şeylerdir: cihaz arızalansa bile sertifikanız geçerliliğini sürdürür.

İmzaladığım belge karşı tarafta "geçersiz" görünüyor

Belge imzalandı ama karşı taraf doğrulayamıyorsa, üç nedenden biri söz konusudur:

1. Belge imzadan sonra değiştirilmiş. E-imzanın amacı tam olarak budur: imzadan sonraki en küçük değişiklik bile imzayı geçersiz kılar. Belgeyi imzaladıktan sonra üzerinde düzenleme yapmayın; düzenleme gerekiyorsa yeniden imzalayın.
2. Doğrulama yapan taraf kök sertifikayı tanımıyor. Karşı tarafın doğrulama yazılımı, sertifikayı üreten ESHS'nin kök sertifikasını tanımıyorsa imzayı doğrulayamaz. Güncel bir doğrulama aracı kullanmaları genellikle yeterlidir.
3. İmza, sertifika süresi dışında atılmış. Sertifikanızın geçerlilik süresi dolduktan sonra atılan imza geçerli olmaz. Süre içinde atılmış imzalar ise sonradan da geçerliliğini korur.

Hangisi olduğunu anlamak için imzayı bir doğrulama aracıyla kontrol edin; hata mesajını bize iletirseniz birlikte yorumlayabiliriz.

Şirket bilgisayarında kurulum yapamıyorum

Kurumsal ortamlarda en sık karşılaştığımız engel budur. Nedenleri:

• Yönetici yetkisi yok. Sürücü kurulumu admin yetkisi ister.
• Grup ilkeleri yeni yazılım kurulumunu engelliyor olabilir.
• Kurumsal antivirüs imzalama yazılımını karantinaya alabilir.
• USB portları kapalı olabilir; bazı kurumlar güvenlik gereği USB depolamayı engeller, bu ayar tokenı da etkileyebilir.

Çözüm neredeyse her zaman bilgi işlem biriminizden geçer. Onlara iletmeniz gereken bilgileri (hangi sürücü, hangi yazılım, hangi izinler) telefonda size net biçimde söyleyebiliriz.

Sertifikamda bilgilerim yanlış yazılmış

Sertifika, başvuruda verdiğiniz bilgilere göre üretilir. Adınızda, kimlik numaranızda veya şirket unvanında bir hata varsa sertifikanın yeniden üretilmesi gerekir — düzeltme sonradan yapılamaz.

Bu yüzden başvuru sırasında bilgileri iki kez kontrol etmenizi rica ediyoruz. Yine de bir hata olduysa vakit kaybetmeden bizi arayın; durumu değerlendirip süreci başlatalım.

Aynı bilgisayarda birden fazla e-imza kullanabilir miyim?

Evet, teknik olarak mümkündür. Ancak iki noktaya dikkat edin:

• İmzalama yazılımında doğru sertifikayı seçtiğinizden emin olun; özellikle yenileme sonrası eski ve yeni sertifika bir süre birlikte görünebilir.
• Farklı markalarda tokenlar farklı sürücüler ister; aynı bilgisayarda birden fazla sürücü bulunması nadiren çakışmaya yol açabilir.

Bir kurumda birden çok kişinin imza atması gerekiyorsa her kişi için ayrı sertifika alınır — nitelikli elektronik imza kişiye özeldir ve devredilemez. Çok kullanıcılı ihtiyaçlarda toplu tedarik sunuyoruz; 10 ve üzeri e-imza alımında %10 iskonto uygulanır.

Kurulum öncesi kontrol listesi

Yeni bir bilgisayara kurulum yapmadan önce:

• İşletim sistemi sürümünü biliyorum
• Sistem türümü (32 bit / 64 bit) biliyorum — kart yazılımı ve Java buna göre seçilir
• Nerede imza atacağımı biliyorum — gereken Java sürümünü bu belirler
• AKİS kart yazılımı kurulu ve Kart İzleme Aracı kartı görüyor
• Yönetici yetkim var (veya bilgi işlemle görüştüm)
• PIN kodum yanımda
• Tokenı doğrudan takabileceğim bir USB girişi var
• İnternet bağlantım var (sürücü ve yazılım indirmek için)
• Test imzası atacağım örnek bir belge hazır

E-imzayı güvenli kullanmak için nelere dikkat etmeliyim?

• Tokenı kullanmadığınızda bilgisayardan çıkarın.
• PIN kodunuzu kimseyle paylaşmayın, tokenın üzerine yazmayın.
• E-imzanızı başkasına kullandırmayın — nitelikli elektronik imza kişiye özeldir ve devredilemez.
• Tokenı kaybederseniz vakit kaybetmeden sertifika iptali için bize ulaşın.
• Sertifikanızın bitiş tarihini takviminize ekleyin.

İmzalama çok yavaş veya takılıyor

Her imza işleminde uzun beklemeler yaşıyorsanız:

• Sertifika iptal listesi kontrolü internet bağlantısı gerektirir; yavaş veya kısıtlı bir ağdaysanız imzalama uzayabilir. Kurumsal ağlarda güvenlik duvarı bu kontrolü yavaşlatabilir.
• Büyük dosyalar doğal olarak daha uzun sürer; çok sayıda belgeyi tek tek imzalıyorsanız toplu imzalama çözümleri işinizi hızlandırır.
• USB çoklayıcı (hub) üzerinden çalışan tokenlar daha yavaş yanıt verebilir; doğrudan takmayı deneyin.

Düzenli olarak yüzlerce belge imzalıyorsanız bu bir kurulum sorunu değil, altyapı konusudur — kurumsal çözümlerimize bakabilirsiniz.

Destek alırken bize ne söylemelisiniz?

Aradığınızda şu bilgileri hazır bulundurursanız çözüm süresi belirgin biçimde kısalır:

1. İşletim sistemi ve sistem türü: Windows 10 / 11 veya macOS sürümü, 32 bit mi 64 bit mi.
2. Nerede imza atacaksınız: e-Devlet, UYAP, GİB portalı, Medula veya kurumunuzun kendi programı. Gereken Java sürümünü bu belirlediği için en önemli bilgi budur.
3. AKİS Kart İzleme Aracı kartı görüyor mu: Araç bilgisayarda varsa açıp bakın; yoksa "yok" demeniz de bize bilgi verir.
4. Hata mesajının tam metni: Ekran görüntüsü alabilirseniz daha iyi.
5. Ne zaman başladı: İlk kurulum mu, yoksa çalışan bir kurulum mu bozuldu?
6. Ne denediniz: Tekrar denememiz için zaman kaybetmeyelim.

Ekran görüntüsünü WhatsApp veya e-posta ile gönderebilirsiniz.

Ne zaman bizi aramalısınız?

Yukarıdaki adımları denediyseniz ve sorun sürüyorsa — ya da denemeye vaktiniz yoksa. Kurulum, sürücü ve PIN konularında destek ücretsizdir ve şu yollarla alabilirsiniz:

• Telefon: 0264 777 11 45 · 0850 777 11 45 (hafta içi 09:00 – 18:30)
• Uzaktan bağlantı: Ekranınıza bağlanıp kurulumu birlikte yapalım
• Şube: Erenler Meydan54 AVM — tokenı getirin, yerinde bakalım
• E-posta: bilgi@e-imzakepsakarya.com

Ararken işletim sisteminizi ve aldığınız hata mesajını söylerseniz çözüme çok daha hızlı ulaşırız.

Diğer sorularınız için sık sorulan sorular sayfamıza, şube ve teslimat bilgileri için Sakarya E-İmza Rehberi yazımıza bakabilirsiniz.